Doanh Nghiệp Phải Chứng Minh Tiêu Chí Xuất Xứ Hàng Hóa Như Thế Nào?

Làm thế nào để chứng minh xuất xứ hàng hóa một cách chính xác và hiệu quả nhằm hưởng ưu đãi thuế quan từ các hiệp định FTA?

Trong bối cảnh thương mại quốc tế năm 2026, việc nắm vững quy định mới nhất về xuất xứ hàng hóa và thủ tục xin cấp C/O là yếu tố sống còn đối với mọi doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Bài viết này sẽ, Xuất nhập khẩu Lê Ánh sẽ cung cấp cẩm nang chi tiết về cách xác định các tiêu chí xuất xứ, quy trình vận hành trên hệ thống eCoSys và các bước xây dựng bộ hồ sơ minh chứng chuẩn chỉnh nhất hiện nay.

1. Thẩm quyền và Quy định mới ảnh hưởng đến việc chứng minh xuất xứ hàng hóa

Tính đến đầu năm 2026, quy trình chứng minh xuất xứ tại Việt Nam đã có sự thay đổi lớn về cơ quan quản lý.

Kể từ ngày 5 tháng 5 năm 2025, Bộ Công Thương chính thức thu hồi quyền cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) đối với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI).

Việc cấp C/O hiện nay được thực hiện thống nhất bởi các Phòng Quản lý Xuất nhập khẩu khu vực của Bộ Công Thương và các tổ chức được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh giao nhiệm vụ.

Toàn bộ quy trình được vận hành qua Hệ thống eCoSys (www.ecosys.gov.vn), tích hợp với Cổng thông tin một cửa quốc gia nhằm số hóa hoàn toàn thủ tục, rút ngắn thời gian giải quyết xuống chỉ còn từ 6 giờ làm việc đối với hồ sơ điện tử hợp lệ.

Khám phá chương trình đào tạo C/O tại Lê Ánh, được thiết kế với kiến thức thực tiễn, cập nhật mới nhất về quy định hải quan. Đào tạo giúp học viên tối ưu hóa quy trình xuất nhập khẩu, nâng cao hiệu quả hoạt động. Tìm hiểu chi tiết thông tin tại: https://xuatnhapkhauleanh.edu.vn/khoa-hoc/khoa-hoc-chung-nhan-xuat-xu-hang-hoa-c-o-chuyen-sau.html

2. Bốn nhóm Tiêu chí Xuất xứ quan trọng doanh nghiệp cần xác định

Để chứng minh xuất xứ, bước đầu tiên doanh nghiệp phải xác định sản phẩm đáp ứng tiêu chí nào trong 4 nhóm chính sau :

• Xuất xứ thuần túy (WO): Dành cho nông sản, thủy sản, khoáng sản được khai thác hoặc nuôi trồng 100% tại Việt Nam.
• Chuyển đổi mã số hàng hóa (CTC): Yêu cầu mã HS của thành phẩm phải khác với mã HS của nguyên liệu nhập khẩu ở cấp độ 2 số (CC), 4 số (CTH) hoặc 6 số (CTSH).
• Hàm lượng giá trị khu vực (RVC): Yêu cầu tỷ lệ giá trị nội địa/nội khối đạt ngưỡng quy định (thường là 40%). Công thức tính phổ biến là phương pháp gián tiếp:

RVC = [(FOB - VNM)/(FOB)]100%

(Trong đó: FOB là giá xuất xưởng tại cảng; VNM là giá trị nguyên liệu nhập khẩu)

• Công đoạn gia công cụ thể (SP): Áp dụng cho các mặt hàng đặc thù như dệt may hoặc hóa chất, yêu cầu phải trải qua quy trình sản xuất cơ bản tại Việt Nam.

3. Quy trình chứng minh xuất xứ thực hiện trên Hệ thống eCoSys

Doanh nghiệp thực hiện chứng minh xuất xứ qua các bước rút gọn sau:

• Đăng ký hồ sơ thương nhân: Cập nhật thông tin doanh nghiệp, mẫu chữ ký, con dấu trên eCoSys. Lưu ý: Hồ sơ này phải cập nhật 2 năm một lần ngay cả khi không có thay đổi.
• Khai báo lô hàng: Nhập dữ liệu về Invoice, Packing List, Tờ khai hải quan lên hệ thống.
• Kê khai tiêu chí xuất xứ: Lựa chọn tiêu chí phù hợp và đính kèm Bảng kê khai chi tiết nguyên vật liệu (BOM).
• Nộp phí và xét duyệt: Nộp phí chứng nhận xuất xứ qua hệ thống điện tử và nhận kết quả phê duyệt C/O trực tuyến.

4. Xây dựng Hồ sơ Minh chứng: Những chứng từ bắt buộc

Để vượt qua vòng kiểm tra của cơ quan cấp C/O hoặc hậu kiểm Hải quan, doanh nghiệp cần duy trì bộ hồ sơ gồm :

Chứng từ đầu vào: Hóa đơn mua nguyên liệu trong nước hoặc Tờ khai nhập khẩu nguyên liệu từ nước ngoài.

Bảng định mức sản xuất (BOM): Bảng kê chi tiết lượng nguyên liệu tiêu hao để sản xuất một đơn vị thành phẩm. Đây là chứng từ quan trọng nhất để đối chiếu với hồ sơ kế toán.

Quy trình sản xuất: Bản mô tả sơ đồ các bước sản xuất từ nguyên liệu thô đến khi đóng gói thành phẩm.

Cam kết nguồn gốc: Bản khai báo xuất xứ của nhà sản xuất hoặc nhà cung cấp nguyên liệu nội địa (theo mẫu của Bộ Công Thương).

>> Xem thêm: 

• Cộng Gộp Xuất Xứ: Cách Tận Dụng Lợi Thế Thuế Theo FTA
• VKFTA Là Gì? Lưu Ý Khi Áp Dụng FTA Cho Doanh Nghiệp Việt
• Thuật ngữ tiêu chí xuất xứ trên C/O
• Phân Biệt RVC, CTH, CTSH Trong Quy Tắc Xuất Xứ

5. Cơ chế Tự chứng nhận xuất xứ (CPTPP, EVFTA, RCEP)

Trong các hiệp định thế hệ mới, doanh nghiệp có thể chủ động chứng minh xuất xứ bằng cách tự phát hành chứng từ chứng nhận:

• CPTPP: Nhà xuất khẩu, sản xuất hoặc nhập khẩu tự chứng nhận dựa trên 9 thông tin tối thiểu theo Phụ lục 3-B.
• EVFTA (Cơ chế REX): Với lô hàng trên 6.000 Euro, doanh nghiệp phải đăng ký mã số REX và thực hiện lời văn khai báo xuất xứ trên hóa đơn bằng tiếng Anh theo mẫu quy định.
• RCEP/ATIGA: Áp dụng cho các "Nhà xuất khẩu đủ điều kiện" (Approved Exporter) đã được Bộ Công Thương phê duyệt năng lực.

6. Quản trị Rủi ro và Kiểm tra sau Thông quan

Cơ quan Hải quan có quyền kiểm tra hồ sơ xuất xứ trong vòng 05 năm kể từ ngày đăng ký tờ khai. Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý các lỗi phổ biến dẫn đến bị bác C/O:

• Sai mã HS: Khai báo mã HS trên C/O không khớp với mã HS trên Tờ khai hải quan hoặc Invoice.
• Lệch định mức: Định mức nguyên liệu kê khai trên eCoSys không khớp với sổ sách kế toán và thực tế kho.
• Gia công đơn giản: Các hoạt động như đóng gói, chia nhỏ, dán nhãn đơn giản sẽ bị từ chối công nhận xuất xứ.
• Bắt buộc truy xuất nguồn gốc: Từ ngày 1/1/2026, nhiều mặt hàng bắt buộc phải có thông tin truy xuất nguồn gốc để chứng minh tính minh bạch của chuỗi cung ứng.

Chiến lược cho Doanh nghiệp

Việc chứng minh xuất xứ hàng hóa năm 2026 đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa bộ phận xuất nhập khẩu và kế toán.

Doanh nghiệp nên:

(1) Số hóa 100% việc lưu trữ hồ sơ;

(2) Thường xuyên cập nhật danh mục mã HS mới nhất; và

(3) Chủ động rà soát năng lực trên hệ thống eCoSys để đảm bảo quyền lợi hưởng ưu đãi thuế quan luôn được bảo vệ tối đa.

Xuất nhập khẩu Lê Ánh không chỉ là đơn vị đào tạo khóa học xuất nhập khẩu, khóa học logistics thực tế cho người mới bắt đầu, trung tâm tập trung đào tạo chuyên sâu giúp học viên nâng cao chuyên môn ở từng vị trí công việc cụ thể thông qua các khóa học chuyên sâu như: 

+ Khóa học Khai báo Hải quan

+ Khóa Học Báo cáo Quyết toán Hải quan

+ Khóa học Chứng nhận Xuất xứ Hàng hóa (Khóa học C/O)

+ Khóa học Thanh toán Quốc tế

+ Khóa học Mua hàng Thực chiến

+ Khóa Học Sale Xuất khẩu- Nghệ thuật Bán hàng Quốc tế

+ Khóa học Chứng từ Xuất nhập khẩu & Logistics

+ Khóa học Khởi nghiệp Kinh doanh Xuất nhập khẩu

+ Khóa học Tra mã HS

+ Khóa học Sale Logistics

+ Khóa Học Ôn thi Chứng chỉ CDCS

+ Khóa học Xuất nhập khẩu Thực tế dành cho Doanh nghiệp (Inhouse)

Hotline: 0904.84.8855

Ngoài các khóa học logistics chất lượng thì trung tâm Lê Ánh còn cung cấp các khóa học kế toán online - offline, khóa học hành chính nhân sự tại Hà Nội, TPHCM và học online chuyên nghiệp chất lượng tốt nhất hiện nay.

Thực hiện bởi: XUẤT NHẬP KHẨU LÊ ÁNH - TRUNG TÂM ĐÀO TẠO XUẤT NHẬP KHẨU THỰC TẾ SỐ 1 VIỆT NAM