WRS War Risk Surcharge Là Gì? Mục Đích Sử Dụng Phụ Phí Rủi Ro Chiến Tranh

War Risk Surcharge (WRS) là gì? Cùng Nghiệp vụ xuất nhập khẩu tìm hiểu lý do áp dụng phụ phí rủi ro chiến tranh trong vận tải biển và logistics quốc tế sẽ được phân tích chi tiết qua bài viết sau đây.

WRS (War Risk Surcharge) – Phụ phí rủi ro chiến tranh nổi lên như một trong những loại phí biến động nhất, phản ánh trực tiếp sự bất ổn của tình hình địa chính trị toàn cầu.

• Đặc biệt, giai đoạn gần đây với những biến cố tại Biển Đỏ và Biển Đen đã đưa WRS trở thành tâm điểm trong các báo cáo chi phí logistics. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu sâu về bản chất, cách tính và chiến lược ứng phó với WRS từ góc nhìn chuyên gia thực chiến.

1. WRS War Risk Surcharge là gì?

WRS (War Risk Surcharge), hay còn gọi là Phụ phí rủi ro chiến tranh, là khoản phí bổ sung mà hãng tàu thu từ chủ hàng (Shipper/Consignee) cho các lô hàng đi qua hoặc đến các khu vực đang có xung đột vũ trang, bất ổn chính trị hoặc nguy cơ cướp biển cao.

• Các đặc điểm cốt lõi của WRS:

- Bản chất: Là loại phí "bù đắp chi phí khẩn cấp" (Contingency fee) giúp hãng tàu trang trải phí bảo hiểm tăng vọt, chi phí an ninh và rủi ro vận hành trong vùng chiến sự.

- Thời điểm áp dụng: WRS thường được ban hành đột ngột dựa trên các khuyến cáo của Ủy ban Chiến tranh hỗn hợp (JWC) và tình hình thực tế tại các điểm nóng.

- Đơn vị tính: Thường tính trên mỗi container (USD/TEU hoặc USD/FEU).

- Tên gọi khác: Đôi khi được gọi là ERS (Emergency Risk Surcharge) trong các trường hợp rủi ro cướp biển cụ thể, hoặc Red Sea Surcharge trong giai đoạn khủng hoảng Biển Đỏ.

2. Tại sao hãng tàu lại áp dụng phụ phí WRS?

Nhiều doanh nghiệp đặt câu hỏi: "Tại sao tôi đã mua bảo hiểm hàng hóa rồi mà hãng tàu vẫn thu phí WRS?". Câu trả lời nằm ở sự phân định trách nhiệm: Bảo hiểm hàng hóa bảo vệ chủ hàng, còn WRS giúp hãng tàu bảo vệ con tàu và thủy thủ đoàn.

2.1. Phí bảo hiểm thân tàu (Hull War Risk Insurance) tăng vọt

√ Khi một vùng biển được liệt vào danh sách "Listed Areas" của JWC, các công ty bảo hiểm quốc tế sẽ ngay lập tức tăng phí bảo hiểm cho con tàu di chuyển qua đó.

√ Trước khủng hoảng, phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh chỉ khoảng 0,05% giá trị tàu.

√ Vào cao điểm xung đột Biển Đỏ năm 2024-2025, mức phí này đã vọt lên tới 1% - 2% giá trị tàu. Đối với một tàu container trị giá 200 triệu USD, mức tăng này tương đương 2-4 triệu USD cho một chuyến hành trình đơn lẻ.

2.2. Chi phí an ninh tăng cường

Để đảm bảo an toàn, các hãng tàu phải triển khai thêm các biện pháp bảo vệ:

+ Thuê các đội bảo vệ vũ trang tư nhân (Private Maritime Security) hộ tống tàu qua Vịnh Aden hoặc Biển Đỏ.

+ Lắp đặt thiết bị phòng thủ chống drone và tên lửa, gia cố các khu vực an toàn (citadel) trên tàu.

2.3. Thưởng rủi ro cho thuyền viên (Crew Hazard Pay)

Theo quy định của các hiệp hội vận tải quốc tế, khi tàu đi vào vùng nguy hiểm, hãng tàu phải trả thêm "tiền thưởng rủi ro" hoặc gấp đôi lương cho thuyền viên trong suốt thời gian tàu nằm trong khu vực đó.

2.4. Chi phí thay đổi lộ trình

Trong nhiều trường hợp, rủi ro quá lớn khiến hãng tàu phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng thay vì đi qua Kênh đào Suez. Điều này làm hành trình dài thêm 3.500 hải lý (tương đương 10-15 ngày), tiêu tốn thêm 800 - 1.000 tấn dầu mỗi chuyến. WRS (hoặc các biến thể như TDS/ECS) giúp bù đắp một phần chi phí nhiên liệu và vận hành khổng lồ này.

>> Xem thêm: Khóa học xuất nhập khẩu thực tế

3. Danh sách các khu vực rủi ro cao cập nhật mới nhất

Danh sách này được quản lý bởi Ủy ban Chiến tranh hỗn hợp (Joint War Committee - JWC) và thường xuyên được cập nhật dựa trên dữ liệu tình báo hàng hải.

3.1. Khu vực Biển Đỏ, Vịnh Aden và Nam Biển Đỏ

Đây là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi các cuộc tấn công của lực lượng Houthi từ cuối năm 2023. Mặc dù đã có những thỏa thuận ngừng bắn tạm thời vào đầu năm 2026, JWC vẫn duy trì khu vực này trong danh sách rủi ro cao đối với các tàu có liên quan đến Israel, Mỹ và Anh.

3.2. Biển Đen và Biển Azov

Xung đột Nga - Ukraine tiếp tục khiến khu vực này trở nên nguy hiểm do rủi ro từ thủy lôi và các cuộc tấn công drone vào cảng biển. JWC đã mở rộng danh sách bao gồm toàn bộ vùng biển của Nga trong khu vực này để kiểm soát rủi ro.

3.3. Vùng Vịnh và Eo biển Hormuz

Căng thẳng liên quan đến Iran thường xuyên gây ra các vụ bắt giữ tàu hoặc đe dọa an ninh, khiến WRS cho các tuyến đi Dubai, Kuwait, Iraq luôn ở mức cảnh báo.

3.4. Các khu vực khác

• Vịnh Guinea (Tây Phi): Trung tâm của nạn cướp biển quốc tế.
• Guyana: Mới được thêm vào danh sách do tranh chấp lãnh thổ tại các khu vực khai thác dầu khí.
• Sudan: Bất ổn nội bộ khiến các cảng như Port Sudan bị ảnh hưởng về mặt an ninh bảo hiểm.

4. Phân biệt WRS với các phụ phí rủi ro khác

Trong thực tế, các hãng tàu có thể sử dụng các tên gọi khác nhau khiến doanh nghiệp bối rối. Dưới đây là bảng phân biệt nhanh:

Loại phụ phí	Viết tắt	Đặc điểm chính
Phụ phí Chiến tranh	WRS	Áp dụng cho vùng có xung đột quân sự (Biển Đỏ, Ukraine).
Phụ phí Rủi ro khẩn cấp	ERS	Thường dùng cho rủi ro cướp biển (Somalia, Tây Phi).
Phụ phí Gián đoạn vận tải	TDS / ECS	Áp dụng khi tàu phải đi vòng (Cape of Good Hope) để tránh vùng chiến sự.
Phụ phí An ninh hãng tàu	ISPS / Carrier Security	Phí an ninh tiêu chuẩn tại cảng, thường cố định (khoảng 5-15 USD/container).

5. Tác động của WRS đối với doanh nghiệp Xuất nhập khẩu Việt Nam

- Việt Nam với kim ngạch xuất khẩu sang EU và Mỹ chiếm gần 40% tổng kim ngạch cả nước, đang chịu ảnh hưởng trực tiếp từ biến động của WRS.

√ Đội giá thành sản phẩm: Các mặt hàng có biên lợi nhuận thấp như dệt may, giày dép và nông sản bị ảnh hưởng nặng nhất. Một khoản WRS từ 200-500 USD/container có thể làm mất đi lợi thế cạnh tranh của hàng Việt so với các nước trong khu vực có lộ trình ngắn hơn.

√ Rủi ro chậm hàng: Để tránh trả WRS quá cao hoặc đảm bảo an toàn, hãng tàu đi vòng qua Châu Phi làm tăng thời gian vận chuyển thêm 2 tuần. Điều này dẫn đến tình trạng thiếu hụt container rỗng tại Việt Nam do vòng quay tàu bị chậm lại.

√ Áp lực lạm phát: Chi phí vận tải tăng được đẩy vào giá bán lẻ, ảnh hưởng đến sức mua tại các thị trường mục tiêu như Châu Âu.

>> Xem thêm:

• Các Loại Phụ Phí Trong Vận Tải Đường Biển
• Các Loại PHỤ PHÍ Trong Vận Tải Đường Hàng Không

6. Cập nhật biểu phí WRS và xu hướng các hãng tàu lớn

Dữ liệu từ thị trường logistics quốc tế cho thấy sự phân hóa trong chiến lược của các "ông lớn" vận tải biển đầu năm 2026:

6.1. Maersk: Chiến lược "Thận trọng nhưng linh hoạt"

- Vào ngày 15/01/2026, Maersk đã thực hiện bước đi mang tính bước ngoặt khi bắt đầu cho tuyến MECL (Kết nối Ấn Độ/Trung Đông - Bờ Đông Mỹ) quay trở lại đi qua Kênh đào Suez thay vì vòng qua Châu Phi.

- Hệ quả: Việc quay lại Suez giúp giảm thời gian nhưng Maersk vẫn duy trì một mức phụ phí rủi ro an ninh nhất định để bù đắp phí bảo hiểm vẫn còn cao.

- Maersk cũng công bố điều chỉnh phụ phí mùa cao điểm (PSS) cho các tuyến đi Đông Phi từ 12/01/2026 với mức tăng từ 600 - 1.200 USD/container.

6.2. MSC: Công bố biểu giá FAK mới cho năm 2026

- MSC đã công bố mức giá FAK (Freight All Kinds) áp dụng từ 01/03/2026 cho tuyến Viễn Đông đi Bắc Âu và Biển Đen.

- Giá đi Biển Đen đạt mức 3.200 USD/20' và 4.600 USD/40', đã bao gồm Global Fuel Surcharge (GFS) và các yếu tố rủi ro tích hợp.

- MSC cũng áp dụng phụ phí mùa cao điểm (PSS) 500 USD/Unit cho các tuyến từ Ấn Độ/Trung Đông đi Dar Es Salaam từ tháng 02/2026.

6.3. CMA CGM: Sự thận trọng trở lại

Dù đã thử nghiệm quay lại Suez sớm, nhưng đến cuối tháng 01/2026, CMA CGM lại quyết định chuyển hướng một số dịch vụ như FAL 1, FAL 3 và MEX quay lại đi vòng qua Mũi Hảo Vọng do đánh giá rủi ro an ninh vẫn còn phức tạp. Điều này dẫn đến việc áp dụng các loại phụ phí gián đoạn thay cho WRS truyền thống.

7. Chiến lược quản trị và đàm phán WRS dành cho doanh nghiệp

Để tối ưu hóa chi phí logistics trong hiện trạng đầy biến động, doanh nghiệp Việt Nam cần áp dụng các chiến thuật thực chiến sau:

7.1. Đàm phán Incoterms phù hợp

√ Ưu tiên bán FOB/FCA: Đẩy trách nhiệm thuê tàu và trả phụ phí WRS cho người mua nước ngoài. Điều này giúp doanh nghiệp Việt tránh được rủi ro "bùng phát" phụ phí giữa chừng.

√ Nếu mua CIF/CFR: Hãy yêu cầu hãng tàu cam kết giữ mức WRS cố định trong một khoảng thời gian nhất định hoặc có điều khoản điều chỉnh phí dựa trên chỉ số thực tế (Index-linked).

7.2. Xây dựng hợp đồng với "Trigger Points" (Điểm kích hoạt)

Trong các hợp đồng dài hạn, doanh nghiệp nên đưa vào các điều khoản cho phép tái đàm phán phụ phí WRS nếu tình hình an ninh thay đổi (ví dụ: "Giảm 50% WRS nếu JWC đưa khu vực X ra khỏi danh sách Listed Areas").

7.3. Đa dạng hóa phương thức vận tải (Multimodal)

• Sea-Air: Vận chuyển đường biển đến các Hub an toàn như Dubai, sau đó chuyển hàng không sang Châu Âu. Phương án này giúp tránh hoàn toàn vùng nguy hiểm Biển Đỏ mà vẫn nhanh hơn đi vòng qua Châu Phi.

• Đường sắt liên vận Á-Âu: Là lựa chọn thay thế ổn định cho hàng hóa đi Bắc Âu, dù chi phí cao hơn nhưng không chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi WRS đường biển.

7.4. Kiểm soát hóa đơn và hóa đơn bảo hiểm

Hãy luôn yêu cầu Forwarder hoặc Hãng tàu cung cấp thông báo chính thức bằng văn bản về việc áp dụng WRS. Đối chiếu mức phí với các hãng tàu đối thủ để đảm bảo bạn không bị thu "phí chồng phí" hoặc thu mức cao hơn mặt bằng chung của thị trường.

8. Câu hỏi thường gặp về WRS (FAQs)

• Q1: WRS có được tính vào giá tính thuế nhập khẩu không?

A: Có. Theo quy định về trị giá hải quan tại Việt Nam, các khoản phụ phí vận tải biển quốc tế (bao gồm WRS) thường được tính vào trị giá tính thuế nếu doanh nghiệp mua theo điều kiện nhóm E, F.

• Q2: Làm sao để biết một khu vực có đang bị áp dụng WRS hay không?

A: Bạn nên theo dõi các bản tin của Joint War Committee (JWC) hoặc cập nhật "Market Advisory" của các hãng tàu lớn như Maersk, MSC hàng tuần.

• Q3: WRS có áp dụng cho hàng lẻ (LCL) không?

A: Có. WRS sẽ được các bên gom hàng (Consolidator) phân bổ theo số khối (CBM) hoặc trọng lượng (Ton) tương ứng với phần phí mà hãng tàu thu trên container.

WRS – War Risk Surcharge không phải là một phụ phí mang tính ngẫu nhiên, mà phản ánh rủi ro địa chính trị và chi phí bảo hiểm gia tăng trong hoạt động vận tải quốc tế. Khi tuyến vận chuyển đi qua hoặc chịu ảnh hưởng từ khu vực có xung đột, bất ổn an ninh, việc áp dụng WRS là biện pháp để hãng tàu và đơn vị vận chuyển bù đắp chi phí phát sinh và đảm bảo an toàn cho hành trình.

Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, điều quan trọng không chỉ là biết phụ phí rủi ro chiến tranh WRS là gì, mà còn phải hiểu khi nào phụ phí này được áp dụng, áp dụng trong bao lâu và ảnh hưởng trực tiếp ra sao đến tổng chi phí logistics. Việc nắm rõ bản chất WRS giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong đàm phán hợp đồng, dự trù ngân sách vận chuyển và lựa chọn tuyến – hãng tàu phù hợp.

Hy vọng bài viết trên đây Nghiệp vụ Xuất nhập khẩu đã giúp bạn nắm rõ hơn về WRS (War Risk Surcharge) Phụ phí rủi ro chiến tranh là gì và chủ động hơn trong đàm phán dao dịch.

Xuất nhập khẩu Lê Ánh không chỉ là đơn vị đào tạo khóa học xuất nhập khẩu ở Hà Nội và Khóa học xuất nhập khẩu tại TPHCM, Khóa học xuất nhập khẩu online, khóa học logistics thực tế cho người mới bắt đầu, trung tâm tập trung đào tạo chuyên sâu giúp học viên nâng cao chuyên môn ở từng vị trí công việc cụ thể thông qua các khóa học XNK chuyên sâu như: 

+ Khóa học Khai báo Hải quan

+ Khóa Học Báo cáo Quyết toán Hải quan

+ Khóa học Chứng nhận Xuất xứ Hàng hóa (Khóa học C/O)

+ Khóa học Thanh toán Quốc tế

+ Khóa học Mua hàng Thực chiến

+ Khóa Học Sale Xuất khẩu- Nghệ thuật Bán hàng Quốc tế

+ Khóa học Chứng từ Xuất nhập khẩu & Logistics

+ Khóa học Khởi nghiệp Kinh doanh Xuất nhập khẩu

+ Khóa học Tra mã HS

+ Khóa học Sale Logistics

+ Khóa Học Ôn thi Chứng chỉ CDCS

+ Khóa học Xuất nhập khẩu Thực tế dành cho Doanh nghiệp (Inhouse)

Hotline: 0904.84.8855

Ngoài các khóa học xnk - logistics chất lượng thì trung tâm Lê Ánh còn cung cấp các khóa học kế toán online - offline, khóa học hành chính nhân sự tại Hà Nội, TPHCM và học online chuyên nghiệp chất lượng tốt nhất hiện nay.

Thực hiện bởi: XUẤT NHẬP KHẨU LÊ ÁNH - TRUNG TÂM ĐÀO TẠO XUẤT NHẬP KHẨU THỰC TẾ SỐ 1 VIỆT NAM